ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ

ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ, ପୌଷ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପାଳନ ହୁଏ। କେହି କେହି ଏହାକୁ ଶମ୍ବର ଦଶମୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି। ନିଜ ସନ୍ତାନ ମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ମନାସୀ ମାଆ ମାନେ ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଏକ ବିଶେଷ ପର୍ବ ଅଟେ। ଶାମ୍ବ, ଯିଏକି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଦେଖିବାକୁ ଅବିକଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରି। ଏହାଙ୍କ ପାଇଁ ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ପୂଜାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବାର କଥା ଅଛି। 

ଏହାର ପଛରେ ଥିବା କାହାଣୀ-

ଥରେ ଗୋପୀମାନେ ଗିରିନାର ପାହାଡ଼ ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଜଳକ୍ରୀଡା କରିବା ସମୟରେ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ସେହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିଲେ। ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ ଙ୍କର ପୁତ୍ର ମାନେ ନାରଦ ଙ୍କୁ ବହୁତ ଟାହି ଟାପରା ଥଟାମଜା କରନ୍ତି। ନାରଦଙ୍କର ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନେକ ରାଗ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସେହି ପାଖରେ ଶାମ୍ବ ଦେଖି ନାରଦ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେହି ମୁହଁ, ସେହି ହାତ, ସେହି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଶାମ୍ବ ଦେଖିବାକୁ ଅବିକଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରି। ନାରଦ କହିଲେ, " ଶାମ୍ବ ତୁମେ ଯାଅ, ତୁମକୁ ଗୋପୀମାନେ ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଡାକିଛନ୍ତି।" ଏହା ଶୁଣି ଶାମ୍ବ ଯାଇ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ ବୋଲି ଭାବି ସମସ୍ତେ ଜଳକ୍ରୀଡାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଏତିକି ବେଳେ ନାରଦ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏବଂ କହିଲେ," ହେ ପ୍ରଭୁ ସରିଗଲା, ସବୁ ସରିଗଲା, ନାରାୟଣ ନାରାୟଣ...!" ପ୍ରଭୁ କ'ଣ ହେଲା ପଚାରିବାରୁ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସହ ନେଇ ଜଳକ୍ରୀଡାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ। ଗୋପଗୋପୀମାନେ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୁଷ୍କରିଣୀ ବାହାରେ ଦେଖି ଲଜ୍ଜ୍ୟା ସହିତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯ ହୋଇ କହିଲେ,"ହେ ପ୍ରଭୁ ଆପଣ ଏଠି, ତେବେ ଆମ ସହିତ ପୁତ୍ର ଶାମ୍ବ ଜଳକ୍ରୀଡା କରୁଥିଲେ! ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହା ବଡ଼ ଭୁଲ କଥା। ଶାମ୍ବ! ତୁମେ ଏହା ଜାଣି ଶୁଣି କରିଛ, ଜାଣି ଶୁଣି ଭୁଲ କରିଛ। ଆମେ ତୁମକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଉଛୁ... ଯେଉଁ ଶରୀରରେ ତୁମେ ଆମ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡା କରୁଛ, ସେହି ଶରୀରରେ ତୁମର କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ହେଉ।"

ଏହା ପରେ ଶାମ୍ବ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ କଷ୍ଟ ଦେଖି ଗୋପୀମାନେ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହି ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ। ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବା ପାଇଁ ଶାମ୍ବ ଦୀର୍ଘ ବାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟରେ ରହି ଓଡ଼ିଶାର କୋଣାର୍କ ଠାରେ ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। 

ଦୀର୍ଘ ବାର ବର୍ଷ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଏହି ଦିନ ଶାମ୍ବ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ। ସେବେଠାରୁ ଏହି ଦିନ ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ନାମରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।

ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କ ପୂଜା କରିବାରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଦିନ ଅଟେ। ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି ପୂଜା କରାଯାଏ।